حسین زارعزاده مدیر شبکه مستند و دبیر نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، در این مراسم گفت: مستند فقط ثبت آنچه رخ داده نیست، بلکه کشف معنای رویدادهاست؛ روایتی انسانی از سرزمینی که هر گوشه آن داستانی برای گفتن دارد.
وی افزود: در روزهای دشوار جنگ 12 روزه، عکاسان و مستندسازان میهندوست، روایتگر رنجها، امیدها و غیرت ملی مردم ایران بودند. همچنین مستندسازان با ثبت حضور مردم در آیین تشییع پیکر شهدای مقاومت و دیگر رویدادهای ملی، بخشی از حقیقت این روزها را برای آیندگان به یادگار گذاشتند.
زارعزاده با اشاره به روند برگزاری جشنواره اظهار کرد: نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، دورهای تازه در مسیر تحول و بلوغ بیشتر بود. امسال بخش محیط زیست و تنوع زیستی را به جشنواره اضافه کردیم و شاهد حضور جوانانی بودیم که با نگاههای تازه به این رویداد آمدند.
مدیر شبکه مستند ادامه داد: تلویزیون بر این باور است که مستند، زنگ بیدارباش جامعه است. امسال از نظر تعداد جوایز و مبلغ آنها رشد قابل توجهی داشتیم و رشد ریالی جوایز به بیش از 117 درصد رسید. این افزایش فقط یک رقم نیست، بلکه نشانه اعتماد بیشتر به مستند و توجه جدیتر به این گونه ارزشمند است.
در بخش دیگری از این مراسم، از رشادتهای کارکنان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران تقدیر شد.
امیر مقدم، معاون هماهنگکننده نیروی دریایی ارتش، با اشاره به مستند «فرمانده و دریا» گفت: از همه همکارانم در منطقه یکم نیروی دریایی ارتش در بندرعباس که مشغول خدمت هستند، تشکر میکنم. همچنین از هنرمندانی که برای ثبت این رشادتها تلاش کردند، قدردانی دارم.
وی افزود: برای دفاع از این آبوخاک، بهای زیادی پرداخت شده است. مستند «فرمانده و دریا» که درباره ناوشکن دنا ساخته شده، تنها گوشهای از این تلاشها و فداکاریها را روایت میکند تا این رشادتها برای همیشه به یادگار بماند.
امیر مقدم ادامه داد: عظمت و قدرت ملتها به شجاعتی بازمیگردد که گاهی یک گروه کوچک از خود نشان میدهد. ناوشکن دنا از زمان ساختهشدن، در رویدادهای مهمی نقشآفرینی کرده است و بخشهایی از این افتخارات در مستند ساختهشده توسط آقای دهنوی به تصویر درآمده است.
همچنین اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در این مراسم بر اهمیت ثبت و روایت فداکاریهای نیروهای مسلح از زبان هنرمندان و مستندسازان تأکید کرد.
نهمین جشنواره تلویزیونی مستند در حالی به پایان رسید که توجه به موضوعات اجتماعی، محیط زیست، تنوع زیستی، دفاع مقدس و رشادتهای نیروهای مسلح، از محورهای مهم این دوره بود.
برمهانی:مستندسازان در روزهای تمدنساز، مسئولیتی تاریخی بر دوش دارند
محسن برمهانی؛ معاون سیمای رسانه ملی، در اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند گفت: امسال، سالی را پشت سر میگذاریم که شاید هیچ مستندسازی در هیچ دورهای، به اندازه امروز سنگینی مسئولیت را بر دوش خود احساس نکرده باشد. در یک سال گذشته، رویدادهای بزرگی رقم خورد که بر تاریخ و تمدن ما تأثیر گذاشت.
وی ادامه داد: در این مدت، امام شهید خود را تقدیم این انقلاب کردیم؛ جنگهایی را پشت سر گذاشتیم و عزیزانی را از دست دادیم. در مقطعی، بیش از 150 کودک را از دست دادیم و یکی از خطرناکترین محصولات جنایتکارانه آمریکا در شهر لامِرد مورد آزمایش قرار گرفت. همچنین در شرق تهران، جنایت جنگی رخ داد و محلهای بهطور کامل با خاک یکسان شد.
معاون سیما افزود: در مرحلهای دیگر، ناوشکن «دنا» مورد اصابت قرار گرفت. این ناوشکن در حال انجام عملیات رزمی نبود، اما شماری از نیروهای آن به شهادت رسیدند و عامل این جنایت، با وقاحت اعلام کرد که این حمله را «برای سرگرمی» انجام داده است.
برمهانی با تأکید بر ضرورت ثبت این رویدادها در قالب آثار مستند گفت: همه این اتفاقات، سوژههایی هستند که باید درباره آنها مستند ساخته شود. گاهی ساخت یک مستند درباره زندگی یک کودک، میتواند او را به نمادی جهانی تبدیل کند.
وی در پایان اظهار کرد: امیدوارم رسانه ملی و دیگر نهادهای فعال در حوزه تولید آثار مستند بتوانند وظیفه خود را در قبال این روزهای مهم و تمدنساز بهدرستی انجام دهند و روایتگر حقیقت این دوران باشند.
برگزیدگان جشنواره تلویزیونی مستند:
در اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، برگزیدگان بخشهای مختلف معرفی و تقدیر شدند که جزئیات آن به شرح زیر است: بخش مجموعه مستند در این بخش، هیئت داوران آثار برتر را به شرح زیر معرفی کرد:
جایزه اول: خلیل زارعی برای مجموعه مستند «حیاتوحش منوجان».
جایزه دوم: مجید گلعابد برای مجموعه مستند «داستان بقا».
جایزه سوم: رضا اکبریان گالشکُلایی برای مجموعه مستند «آب و نون».
تقدیر از مستند «فرمانده و دریا»
در بخش ویژه اختتامیه، از مسعود دهنوی، کارگردان مستند «فرمانده و دریا»، تقدیر به عمل آمد.
در این مراسم که با حضور امیر اکرمینیا (سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران) و امیر دریادار دوم جلیل مقدم (معاون هماهنگکننده نیروی دریایی ارتش) برگزار شد، از تلاشهای این مستندساز تجلیل شد.
نکوداشت احمدرضا طایی
بخش دیگری از این آیین به پاسداشت یک عمر فعالیت هنری «احمدرضا طایی» اختصاص داشت.
در این مراسم که با حضور فیلمسازانی چون مهدی باقری، فخرالدین سیدی و حسین زارعزاده برگزار شد، تندیس جشنواره به وی اعطا شد.
طایی در سخنانی کوتاه، از همراهی و حمایتهای همسرش قدردانی کرد.
برگزیدگان بخش «ایران عزیز»
در بخش «ایران عزیز»، با حضور محسن برهانی (معاون سیما) و محمد حمیدیمقدم (مدیر مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی)، از سه مستندساز برتر تقدیر شد:
سحر قناعتی برای فیلم «قلب شیشهای».
علی ترابی برای مجموعه «ماجرا».
محسن رضازاده برای فیلم «زهرا؛ یک روایت شخصی»
اعطای جوایز ویژه شهرداری تهران و سازمان فرهنگی هنری
در بخش دیگری از اختتامیه نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، «سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران» با هدف حمایت از سینمای مستند و بازنمایی دغدغههای شهری و اجتماعی، از دو فیلمساز تقدیر کرد.
جوایز ویژه این سازمان به شرح زیر اهدا شد: مهدی زمانپور کیاسری برای مستند «پشت دیوارهای سبز». رسول پولادی برای مستند «از نظر دیگران».
ستارههای تکنیک و هنر؛برگزیدگان بخشهای فنی و تخصصی
در ادامه آیین اختتامیه، هیئت داوران نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، برترینها را در بخشهای فنی و هنری که ستونهای اصلی ساخت یک اثر مستند محسوب میشوند، معرفی کردند.
هنر صدا و تصویر؛ از گویندگی تا تدوین
در بخشهای تخصصی صدا و تصویر، شاهد درخشش آثار متعددی بودیم:
بهترین فیلم مستند جشنواره: جایزه ارزشمندترین عنوان این دوره به عقیل جماعتی برای فیلم مستند «خشت و خون» رسید.
بهترین گوینده گفتار متن: رضا تنهایی برای مستند «خشت و خون» برنده این جایزه شد.
بهترین صداگذاری: سلمان ابوذر برای دو اثر «هدف اکبر» و «خشت و خون» برترین صداگذار شناخته شد.
بهترین فیلمبرداری: مهدی آزادی برای دو فیلم «عزیز» و «خیره به خورشید» جایزه این بخش را از آن خود کرد.
بهترین تدوین و جلوههای ویژه بصری: محمد بابایی برای فیلم «خون، حنا، باروت» برنده این جایزه شد.
بهترین پژوهش: محمد طالبی برای مستند «سفر نامه عراق عجم» برگزیده شد.
کارگردانی؛ از مستند کوتاه تا بلند
داوران جشنواره، بهترین کارگردانان را در سه سطح مستند کوتاه، نیمهبلند و بلند معرفی کردند:
در بخش مستند کوتاه: حسن جعفری برای فیلم «بیستا برمه» جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرد و مریم صبوری با فیلم «گلین بالا» موفق به کسب دیپلم افتخار شد.
در بخش مستند نیمهبلند: محمدرضا خوش فرمان برای فیلم «اسپانک» جایزه بهترین کارگردانی را از آن خود کرد و علی شهابالدین و محمدعلی یزدانپرست با فیلم خود دیپلم افتخار این بخش را دریافت کردند.
همچنین جعفر صادقی برای مستند «رویای شهر حلقهها» در این بخش مورد تقدیر قرار گرفت.
در بخش مستند بلند: جمشید رباتترک برای فیلم «امین الضرب» موفق به کسب دیپلم افتخار شد.
حیاتوحش و محیط زیست؛ نگاهی به طبیعت
با توجه به اهمیت ویژه این بخش در دوره نهم، جوایز این قسمت با هیجان زیادی اهدا شد:
جایزه نخست: به حامد سعادت برای مستند «جنگل قائم» رسید.
جایزه دوم: متعلق به بابک عباسی برای مستند «آهنگی برای آب» بود.
جایزه سوم: به فرزانه حاتمی و محمدهادی اسفندیاری برای اثر «مزرعه سبز فلک» اهدا شد.
جایزه ویژه هیئت داوران: به مهدی زمانپور کیاسری برای مستند «مرگ پشت دیوارهای سبز» تعلق گرفت.
نگاه ویژه؛ جوانان و مسائل اجتماعی
جشنواره در این دوره، نگاه ویژهای به نسل جوان و موضوعات مهم اجتماعی داشت:
فیلمساز جوان: مصطفی توکلفرد برای فیلم «بابا موشک داد» جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کرد.
تقدیر ویژه هیئت داوران: دو مستندساز ابوالفضل توکلی (به پاس مستندسازی از پیشکسوتان صدا و دوبله) و آرمان قلیپور دشتکی (برای مستند «هستی و نیستی») مورد تقدیر قرار گرفتند.
جایزه ویژه دبیر جشنواره: این جایزه به پاس توجه به مسائل زنان و جامعه به مهدیه ساداتمحور، و همچنین به سعید فرجی برای فیلم «فریمهای فلسطینی» اهدا شد.
