به گزارش حالامستند به نقل از ستاد خبری جشنواره «سینماحقیقت»، کارگاه آموزشی سیاوش جمالی، نویسنده و کارگردان سینما، با موضوع «تولید مشترک فیلم مستند؛ چگونه معرفی کنیم، چگونه بسازیم و چگونه بفروشیم» روز یکشنبه ۲۳ آذرماه، در پردیس سینمایی ملت و در پنجمین روز از نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» برگزار شد.
در ابتدای این کارگاه، مسعود سفلایی، مدرس دانشگاه، از سیاوش جمالی دعوت کرد تا بحث را آغاز کند.
برخی فیلمها ذاتاً نیازمند تولید مشترک هستند
جمالی در ابتدای سخنان خود گفت: در هر پروژهای الزاماً نباید به سراغ تولید مشترک رفت، اما برخی فیلمها ذاتاً نیازمند تولید مشترک هستند و بدون آن مسیرشان کامل نمیشود.
وی سپس با طرح پرسشی از حاضران درباره مفهوم تولید مشترک، از آنها خواست دیدگاه خود را بیان کنند. یکی از حاضران در پاسخ گفت: «هر فرد یا گروه باید ظرفیتهای خودش را برای تولید یک اثر وارد پروژه کند. من راشها و محتواهایی دارم که اگر کنار هم قرار بگیرند، میتوانند به یک دوختودوز خوب و منسجم برسند.»
یکی دیگر از حاضران در این نشست نیز تأکید کرد: «در تولید مشترک، دو طرف باید اهداف مشترکی نسبت به پروژه داشته باشند و برای تحقق آن تلاش کنند. اولین نکته این است که هر دو طرف با پروژه ارتباط برقرار کنند و هدف مشترک داشته باشند؛ جدا از بحث اقتصادی.»
سیاوش جمالی در ادامه توضیح داد: در تعریف کلاسیک، تولید مشترک یعنی تولید میان دو کشور. اما امروز سؤال اصلی این است که چرا بهدنبال شریک در پروژه خود هستیم. ابتدا باید بدانیم آیا فیلم ما پتانسیل دارد یا نه و مهمتر از آن، چرا میخواهیم فرد یا نهاد دیگری را در فیلم خود شریک کنیم.
او افزود: وظیفه ما این است که ایده خود را بپزیم، توسعه بدهیم و برای آن مخاطب و طرفدار ایجاد کنیم. تولید مشترک کمک میکند ایده و خود فیلم پیش از ارسال به جشنوارهها پروموت شود. قبل از اینکه فیلم به فستیوالها ارسال شود، باید آدمهایی کنار پروژه باشند که مانع ریجکت شدن آن شوند.
تولید مشترک نوعی حمایت ملی و نمایندگی فرهنگی یک کشور به شمار میآید
این کارگردان گفت: وقتی افراد و نهادهایی از کشورهای دیگر در کنار یک پروژه قرار میگیرند، فیلم و مسیر تولید آن قویتر میشود و شانس دیدهشدن و فروش آن افزایش پیدا میکند.
جمالی ادامه داد: وقتی فیلم خود را با شخص یا نهاد دیگری بهصورت مشترک تولید میکنیم، باید بهروشنی بدانیم چه چیزی را در ازای چه امکانی واگذار میکنیم. تولید مشترک صرفاً به معنای مشارکت فردی نیست، بلکه نوعی حمایت ملی و نمایندگی فرهنگی یک کشور به شمار میآید.
این مستندساز گفت: در فیلمهای تولید مشترک، پروژه تنها به نام یک کارگردان یا نویسنده ختم نمیشود، بلکه با نام یک کشور و یک هویت ملی شناخته میشود. به همین دلیل، مسئولیت و حساسیت آن فراتر از یک همکاری فردی است و باید با آگاهی، برنامهریزی و درک دقیق از جایگاه فرهنگی و بینالمللی اثر صورت گیرد.
نمونههایی واقعی از قراردادها و اسناد همکاری
جمالی در ادامه کارگاه، نمونههایی واقعی از قراردادها و اسناد همکاری را بهصورت تصویری به حاضران ارائه داد و درباره جزئیات آنها توضیح داد.
وی با اشاره به اهمیت بودجه در پروژههای تولید مشترک گفت:قراردادها را همیشه با دقت بررسی کنید و آگاه باشید که ایده و پروژه خود را در ازای چه چیزی واگذار میکنید. بسیار مهم است که بودجه پروژه را با رقم بالاتری تعریف و ثبت کنید؛ چرا که هرچه بودجه بالاتر نوشته شود، در همکاری با کشورهای دیگر، سهم و درصد کمتری به طرف مقابل واگذار میشود.
در ادامه کارگاه، سیاوش جمالی نکات مهمی درباره پروپوزالنویسی و تولید مشترک فیلم مستند ارائه داد و تأکید کرد: هر پروژهای که قصد دارید به افراد، جشنوارهها یا نهادها ارائه دهید، حتماً پروپوزال بنویسید؛ این کار به شما تسلط و اعتمادبهنفس بالایی میدهد.
وی توضیح مراحل پروپوزالنویسی گفت: نام و عنوان موقت فیلم اولین مرحله از پروپوزالنویسی است. ابتدا باید نام فیلم و عنوان موقت آن مشخص شود، چون انتخاب آن تاثیر بسیار زیادی در قبول کردن پروژه شما توسط تهیهکننده دارد.
جمالی در مرحله دوم لاگلاین را توصیه کرد و گفت: هنگام نوشتن لاگلاین، خود را جای مخاطب قرار دهید و به این فکر کنید که اگر پروپوزال در لحظه اول دیده شود، چگونه باید جذاب باشد. لاگلاین باید حدود ۵۰ کلمه باشد و هرچه کوتاهتر و گیراتر، مؤثرتر است.
وی نمونههایی از تیزر فیلمهای مهرداد اسکویی را نشان داد تا کاربرد تصویری لاگلاین برای جذب مخاطب را ملموس کند و گفت: استفاده از هوش مصنوعی در این مرحله میتواند کمککننده باشد، اما آشنایی با اصول درست نوشتن ضروری است.
وی مرحله سوم را سیناپس دانست و بیان کرد: سیناپس شامل خلاصه داستان پروژه است و معمولاً بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ کلمه است.
این فیلمسار مرحله بعدی را یادداشت کارگردان دانست و گفت: این بخش نقطه اتصال کارگردان به پروژه است و توضیح میدهد چرا این سوژه انتخاب شده، چرا باید دیده شود و چرا شخص کارگردان باید آن را بسازد. جمالی توصیه کرد که قبل از نوشتن یادداشت، کارگردان به این سوالات پاسخ دهد: «چرا این فیلم باید ساخته شود؟ چرا باید دیده شود؟ چرا من باید آن را بسازم؟» این بخش جهانبینی و انگیزه کارگردان را نشان میدهد و اثبات میکند که او مسئول و خالق پروژه است.
جمالی درباره تعیین بودجه تأکید کرد: در این مرحله دقت کنید و جزئیات برای هر کشور، دستمزد عوامل و هزینههای مرتبط مشخص گردد. بودجه واقعی و کامل نوشته شود و برای کشورهای خارجی کمنویسی نشود؛ نرخ بالاتر باعث کاهش درصد سهم طرف مقابل میشود. استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن پرامپت کامل بودجه توصیه شد.
وی درباره ورود به تولید مشترک بیان کرد: پروژه باید ابتدا در سایتهای معتبر بارگذاری شود تا رسمیت پیدا کند. بسیاری از تهیهکنندگان خارجی به دنبال سرمایهگذاری در پروژههای قوی هستند، بنابراین ارسال مستقیم ایمیل توصیه نمیشود.
جمالی یادآوری کرد که ابتدا پروژه از سطح متوسط به قوی ارتقا یابد و بعد برای رویدادهایی مانند IDFA ارسال شود؛ زیرا این مرحله سختترین و حساسترین مرحله پیچ کردن پروژه است و ارسال زودهنگام شانس موفقیت را کاهش میدهد.
بخش پایانی این کارگاه به پرسش و پاسخ اختصاص داشت و حضار سوالات خود را مطرح کردند و سیاوش جمالی به آنها پاسخ داد.
نوزدهمین جشنواره بینالمللی سینماحقیقت از 19 تا 25 آذر در پردیس سینمایی ملت در حال برگزاری است.
