به گزارش حالامستند؛ در سال 1403 و در راستای سیاست مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی که حمایت و تولید مستند در گونه‌های مختلف و با موضوعات متنوع و جذاب است، تا زمان تنظیم این گزارش، 11 مستند در دست تولید قرار گرفته است.
این 11 مستند در ژانرهای تاریخی-محیط زیست، مذهبی، میراث فرهنگی، فرهنگی، اجتماعی-هنری و محیط زیست-مردم شناسی هستند که از ابتدای سالجاری قرارداد آن‌ها منعقد شده است.
مستند «نهضت جنگل» به تهیه کنندگی و کارگردانی حامد سعادت در ژانر تاریخی-محیط زیست به داستان مردم کرمان می‌پردازد که برای رفع معضل گرد و خاک، شهر جنگلی را در مسیر باد ایجاد می‌کنند.
سعادت درباره موضوع مستند خود بیان کرده است که موضوع مستند مشارکت مردم در بهبود محیط زیست خود است. کرمان از دیرباز درگیر وزش بادهای فصلی بوده و به دلیل وجود شنزارها و ریگزارهای اطراف شهر مشکل گرد و غبار شدید در فصل‌هایی از سال مردم را به شدت آزار می‌داده که کاشت جنگل قائم این معضل را حل کرده است. این فیلم درباره این موضوع است که مردم کرمان برای رفع معضل گرد و خاک شهر، جنگلی را در مسیر باد ایجاد می‌کنند. سوژه اصلی این مستند از عکسی قدیمی به دست آمده که در این عکس دختربچه‌ای نزد پدر ایستاده و گوشواره‌هایش را برای ساخت جنگل اهدا می‌کند. آن عکس مربوط به شهین اطهری است که گوشواره‌های خود را برای پرداخت هزینه‌های کاشت جنگل قائم اهدا می‌کند و به عنوان راوی در این مستند حضور دارد.
مستند «حاج بابا» به تهیه کنندگی و کارگردانی مهدی بوستانی شهر بابک یکی دیگر از این مستندهای در دست تولید مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و در ژانر مذهبی است. «حاج بابا» حج تمتع 1402 به روایت فیلمسازی است که به جای پدر مرحوم خود به حج مشرف می‌شود.
مهدی بوستانی درباره موضوع این مستند خود توضیح داده است که «حاج بابا» همان طور که از اسم آن پیدا است، هم در مورد حج و هم در مورد پدر است. به نوعی یک مستند سفرنامه ای محسوب می شود ولی نه آن طور که فقط گزارش کند. راوی نگاه خود را در مورد آنچه می بیند و آنچه به عنوان زائر انجام می دهد، با پدر به گفتگو می گذارد. این نگاه صرفاً شامل مباحث عبادی نمی شود و به فراخور، مسائل انسانی و اجتماعی و انتقادی را هم شامل می شود، چه در مورد میزبان و چه انبوه مهمانان رنگارنگ از کشورهای مختلف و به جز این در روایتی کمی سیال ذهن به گذشته پدر و شخصیت او هم می‌پردازد.
«شهر پنهان» به تهیه کنندگی و کارگردانی غلامرضا رضوی در ژانر میراث فرهنگی است. این مستند سال 1381 را روایت می‌کند که یک مقنی در خلال حفر چاهی در شهر نوش آباد ناخواسته موفق به کشف عظیم‌ترین شهر باستانی زیرزمینی جهان می‌شود.
یکی دیگر از تولیدات جدید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی؛ مستند «صدای قدم‌های آب» است. «صدای قدم‌های آب» به تهیه کنندگی و کارگردانی امیرهادی ملک اسماعیلی و در ژانر فرهنگی به سیستم سنتی آبرسانی شهر سمنان می‌پردازد.
«حرفه، مستندساز» به تهیه کنندگی و کارگردانی علی همرازفر در ژانر اجتماعی-هنری دیگر اثر در دست تولید این مرکز است. این فیلم ترکیبی از تصاویر زندگی روزمره مستندسازان، مصاحبه و فیلم آرشیوی است.
مستند «ارس – رود خروشان» به تهیه کنندگی و کارگردانی هادی آفریده ششمین اثر در دست تولید مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی است. این مستند که در گونه محیط زیست-مردم شناسی است، با رویکرد معرفی اقلیم، مردم شناسی و تبارشناسی مردمانی که در حاشیه رود ارس زندگی می‌کنند، تولید خواهد شد.
هادی آفریده درباره این مستند خود بیان کرده است که در سه سال گذشته تلاش کرده تا روی پروژه‌ای در رابطه با رودخانه ارس کار کند. به این دلیل که ارس ازجمله رودهای مرزی بزرگ ایران و تنها رودی است که همچنان بسیار خروشان است و زندگی در آن جریان دارد. اقوام مختلف ایرانی از ترک و کرد و فارس و ارامنه در کنار این رود زندگی می‌کنند از این رو این رود بسیار برای کشور ما ارزشمند است. این مستند به مسائل محیط زیستی هم می‌پردازد اما به نوعی در چهارچوب و گونه مستندهای قوم‌نگارانه است که مونوگرافی مردمان حاشیه نشین رود ارس را نشان می‌دهد. درواقع این فیلم یک مونوگرافی درباره مردمانی است که در دو سوی مرزها در کنار رود ارس زندگی می‌کنند و نشان می‌دهد که این افراد در طول تاریخ چگونه توانسته اند به واسطه این رود کنار هم زندگی کنند و در چه فرهنگ‌ها و مسائل مشترکی از میراث فرهنگی، کشاورزی، دامداری و … با یکدیگر مشترک هستند.
مستند «معبد زورخانه» به کارگردانی محمد احسانی به تاریخ این ورزش پهلوانی می پردازد. ورزش زورخانه ای یا باستانی که در محدوده تاریخ فرهنگ ایران از گذشته های دور رواج داشته است.
یکی دیگر از این تولیدات، مستند «پولوره» به کارگردانی علی احمدی و در ژانر حیات وحش است. این مستند روایت تصویربردار و کارگردان حیات وحش است که سال ها به دنبال این بوده است که از فاصله نزدیک در جنگل های هیرکانی از پلنگ فیلم بگیرد.
سید روح الله حسینی به عنوان کارگردان و مرتضی شعبانی به عنوان تهیه کننده در مستند «خبرنگار مقاومت» با مرکز گسترش همکاری می کنند. این مستند داستان خبرنگار لبنانی است که جنگ 33 روزه را روایت می کند.
مستند «شهید حقانی» یکی دیگر از آثار مورد حمایت مرکز گسترش است که به تهیه کنندگی داوود مرادیان و کارگردانی سعید عبدلی زاده به زندگی شهید حقانی می پردازد.
مرادیان تهیه کننده این مستند درباره این اثر بیان کرد که در روند تولید این مستند با چهره های مختلفی از محافظان و سیاسیون که در آن مقطع در هرمزگان هم حضور داشتند، مصاحبه شده و خواهد شد.
همچنین مستند «آلاء» به کارگردانی محمدمهدی خالقی یکی دیگر از آثاری است که در مرکز گسترش تولید می شود. این مستند درباره آلاء صلاح است که در جریان مبارزات مدنی در سودان جنبشی را شروع می کند که شعار اصلی آن آزادی و حقوق زنان سودان است.
خالقی کارگردان این مستند مطرح کرد که این مستند در پایان مرحله پژوهش است و به زودی وارد مرحله فیلمنامه می شود.
