محمّد تقیزاده؛ نرگس آبیار از جمله فیلمسازان زن فعال سینمای ایران است که ورود به سینما را با ساخت فیلم کوتاه و مستند شروع کرد؛ با این توضیح که پیشینه اصلی آبیار داستاننویسی و به طورکلی ادبیات بوده است. این سابقه حضور بهعنوان نویسنده و فیلمساز کوتاه در نهایت منجر شد تا در سال 1391 اولین فیلم بلند سینمایی خود با نام «اشیا از آنچه میبنید به شما نزدیکترند» را به تهیهکنندگی همسرش محمدحسین قاسمی اکران نماید.
شیرپوشان آخرین مستند سینمایی نرگس آبیار است که پیش از آن 6 فیلم مستند و کوتاه ساخته که موفق به کسب جایزههای داخلی و خارجی شدند و شیرپوشان که موخره آبیار در مستندسازی و ورودیه او به دنیای فیلم سینمایی بلند بود در سال 1389 با حمایت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی تولید و موفق به کسب نامزدی دریافت جایزه بهترین مستند جشنواره گراندآف لهستان شد.
رویکرد عقیدتی و حتی دینی در بیشتر آثار نرگس آبیار مشاهده میشود؛ این نگاه گاهی به جنگ و جبهه و فضای دفاع مقدسی مربوط و به خلق فیلمهای کوتاه موفقی چون «یک روز پس از دهمین روز»(1386) و کتابهایی چون «کوه روی شانههای درخت» منجر شد که فیلم کوتاه، جایزه بهترین مستند همایش تصویر عاشورا و کتاب که مضمونی درباره جنگ ایران و عراق دارد، برنده جایزه هشتمین «جشنوارهٔ کتاب دفاع مقدّس» شده است و بعدتر نیز آثار سینمایی موفق وی همچون «شیار 143» ماحصل این رویکرد عقیدتی مذهبی آبیار بهشمار میآید که گویی ژانر و سبک مورد علاقه و دلخواه وی در فیلمسازی نیز محسوبمیشود.
اما نوع پرداخت آبیار به مسائل عقیدتی، دینی و حتی معناگرا که در قالب آثار دفاع مقدسی وی بیشتر بروز داشته، فرمی غلوآمیز، شعاری و سفارشی نبوده و سعی کرده تا حد امکان از توان و تخصص حرفهای خود برای دراماتیزه کردن آثارش استفاده کند و استقبال مردم، جوایز جشنوارهها و بازخوردهای مثبت و منفی منتقدان نتیجه این رویکرد نوگرانه نرگس آبیار در پرداخت مسائل معناگرایانه و عقیدتی بوده است.
در شیرپوشان که با تدوین رامتین لوافی، شکل و ریتمی جذابتر و حرفهایتر به خود گرفته است، آبیار به سراغ تصویر کردن یک آیین مذهبی و عرفی در شهر یزد رفته که خواستگاه تاریخی و عقیدتی داشته است: «این مراسم براساس این عقیده است که؛ پس از واقعه عاشورا، شیری بر پیکر کشتگان آمده و بر آنها زاری میکردهاست. در این مراسم فردی لباس شیر پوشیده و به بازسازی آن واقعه میپردازد.»
در واقع فیلمساز سعی کرده در این مستند بدون هیچگونه توضیح و تفسیر اضافی این آیین مردمی را در شهر یزد به نمایش درآورد و در این مسیر از ابزار مستند برای روایت این موقعیت و رویداد استفاده کرده است. هنر آبیار در همین کمگویی گفتاری و نمایش بصری واقعیت است که با چاشنی موسیقی و تدوین به اثری کوتاه، بیادعا و قابل فهم تبدیل شده که نهتنها ادعای معناگرایانه، مذهبی و عمیقبودن ندارد بلکه در بستری ساده، باورپذیر و همهفهم به تصویر در آمده است.
نقش اصلی این مستند برعهده پسر بچه کارگری است که در یک کارخانه نخریسی کار میکند و هر سال با پوشیدن لباس شیر، نقش وی را در این نمایش ایفا میکند. انتساب این نقش به این پسرک نوجوان از این جهت نیز حائز اهمیت است که این پسربچه اصالتاً سُنی مذهب است و با این وجود به عاشورا و امامحسین (ع) عقیده عمیق دارد و نقش شیری که بر مزار امام شیعیان میگرید را بازیمیکند، در توضیحات فیلم نکته جالبی نیز درباره اعتقاد اهل سنت بهروز عاشورا این گونه بیان شده که «اهل سنت روز عاشورا را سالگرد روزی میدانند که موسی دریای سرخ را شکافت و خودش و پیروانش از آن عبور کردند و این روز را گرامی و روزه گرفتن در این روز را سنت میدانند.»
در انتها باید مستند شیرپوشان را از نظر پرداخت، اثری تجربهگرا دانست که سعی کرده فارغ از اینکه خود را جزو کدام دسته یا ژانر طبقهبندی کند، قصهای انسانی، شریف و واقعی را درباره آیین و رسوم ایرانیان تعریف کند.
