حالا مستند؛ حدیثجان بزرگی که با مستند «واهگ» در اولین دوره از جشنواره فیلم «حوا» حضور دارد، در گفتوگویی، درباره اهمیت به تصویر کشیدن نقش زنان جامعه در آثار مستند گفت: زنان، بخش مهمی از اجتماع را در همه نقاط دنیا تشکیل میدهند. روح و تفکر زن و شیوه و نوعنگاهی که به دنیا دارد با زاویه دید مردان متفاوت است و از این رو نیاز است تا در آثار مختلف، شیوه نگاه زنان به دنیا نیز مورد بررسی قرار بگیرد. نقش زنان در حوزه مستند و همینطور هر حوزه دیگری انکار نشدنی است.
او درباره پرداختن به موضوعات زنانه از زاویه دید کارگردانان زن در آثار مستند ادامه داد: در جوامع سنتیتر مثل کشور ما، زنان راحتتر میتوانند با همجنس خود ارتباط بگیرند و ورود به خانوادهها برای فیلمسازان زن راحتتر است. البته که نقش استراتژیهای خود کارگردان برای نزدیک شدن به سوژه نیز انکار نشدنی است. این موضوع در روستاها حتی نمود بیشتری هم دارد و شاید بسیاری از زنان اهالی روستا و یا حتی همسرانشان اجازه ندهند فیلمسازهای آقا دربارهشان فیلم بسازند در حالی که اعتماد کردنشان به فیلمسازهای خانم راحتتر شکل میگیرد.
جانبزرگی درباره حضور مستند «واهگ» در جشنواره فیلم حوا گفت: من خیلی خوشحالم که چنین جشنوارهای پا گرفته است. البته که شیوه عملکرد این رویداد سینمایی باید بررسی شده و با پیدا کردن نقاط ضعف آن، سعی در بهبود عملکرد و برگزاری باکیفیتتر آن در ادوار آتی داشت زیرا این قبیل از جشنوارهها زمانی میتوانند تاثیرگذار باشند که هم هرسال و بهصورت مستمر برگزار شوند و هم بتوانند خروجی درستی داشته باشند. یعنی بستری برای نقد و بررسی فراهم آورند و زاویه نگاهشان تنها تجلیل از زنان نباشد، بلکه به همه ابعاد و طیفهای زنانگی نگاه کنند. چون تنوع نوع نگاه است که یک جشنواره را جذاب میکند.
این مستندساز درباره برگزاری جشنوارهها با محوریت زنان گفت: برگزاری چنین جشنوارههایی ریشه در تاریخ دارد. زیرا محوریت غالب در جوامع گذشته اغلب با مردان بوده و آنها همواره در تمامی عرصهها و حوزهها حضوری مستمر داشتهاند. اما اگر از چند سال گذشته فاکتور بگیریم، یا اصلا امروزه در جوامع سنتیتر، به زنان همواره در زیر سایه مردان نگاه شده است و از این رو پرداختن به موضوع و مقوله «زن و زنانگی» حائز اهمیت است. در جشنوارههای زنانه جدا از نگاه متمرکز به زنان اجتماع بحث حقوق و احقاق حق آنها نیز مطرح میشود.
او ادامه داد: در سایر نقاط دنیا نیز جشنوارههایی با محوریت موضوعی زنان برگزار میشود و چنین مسیری از نظر جامعهشناختی اهمیت دارد. چون مردان در همه بایههای اجتماع حضوری پررنگ دارند اما زنان باچالشهایی بسیار در فضاهای مختلف روبهرو میشوند و حضورشان کمتر متعارف است. برای همین برگزاری جشنوارهها با تاکید بر موضوع زن بودن اتفاقی خوب به حساب میآید.
جانبزرگی گفت: من به هنگام ساخت آثار مستند تاکیدی بر پرداختن صرف به موضوع زنانگی ندارم و خود را محدود به یک مقوله خاص نمیکنم. اما از طرفی موضوعاتی که محوریتشان به زنانگی پیوند میخورند هم برای من در قامت فیلمساز و هم برای مخاطبان میتوانند جذابتر جلوه کنند و از این رو سراغ ساخت این قبیل از آثار میروم. برای مثال برای هرکس موضوع زندگی زنان در جوامعی که عقبه فرهنگیشان نسبت به زنان سنتیتر است و تلاش زنان برای پیشبرد اهداف و رویاهایشان میتواند بسیار جذاب باشد.
او درباره مستند «واهگ» گفت: فیلمسازی در بلوچستان برای من جذابیت بسیاری داشت. زیرا این محدوده جامعهای سنتی و محدود دارد که زیرساختها و امکاناتشان از سطح متوسط بسیار پایینتر است. در چنین جامعهای ترسیم زندگی زنی که حضوری فعالانه در روستا دارد برای من بسیار جذاب بود و سعی کردم زندگیاش را به تصویر بکشم. رابطه این زن با همسرش و کنشها و واکنشهایش نسبت به مسائل برایم جالب بود.
جانبزرگی گفت: همواره از چنین زنانی تصاویری کاریکاتوری و از دور دیده شده است اما من در «واهگ» سعی کردم به واقعیت زندگی آنها نزدیک شوم و دوربین را به درون زندگی آنها ببرم. فکر میکنم نیاز است که از این قبیل فیلمها حمایت مالی بیشتری صورت بگیرد.
این کارگردان درپایان درباره جدیدترین فعالیت خود گفت: کارگردانی دو قسمت از مجموعه مستند «شاید دوباره» به سفارش شبکه مستند را برعهده داشتم که احتمالا در پاییز یا زمستان سال جاری نمایش داشته باشد.
مستند «واهگ» داستان سمیه، زن جوان بلوچی است که با پشتوانهی همسرش در راه بهبود و اصلاح جامعهی محروم خود تلاش می کند.
عوامل سازنده این فیلم عبارتند از:
پژوهشگر: حدیث جانبزرگی، تصویربردار: احسان عمیدیان، صدابردار: مجید امینی، تدوینگر: سوگل مرادی، تهیهکننده: حدیث جان بزرگی
