سعید خاموش: «لینچ/آز»، در واقع تعدادی رساله سینمایی است که توسط تعدادی فیلمساز مستقل آمریکایی (دیوید لوری، کارین کوزاما، رادنی اشر، جاستین بنسن و آرون مورهد و جان واترز) روایت و به وسیله مستندساز آمریکایی/سوئیسیتبار، الکساندر او. فیلیپ به تصویر کشیده است.
همان طور که عنوان فیلم اشاره دارد، لینچ /آز، درباره چون و چرایی و میزان تأثیری است که ساخته ویکتور فلمینگ، جادوگر آز (1939) روی لینچ، ذهنیت و فیلمهایش گذاشته. دوروتی(جودی گارلند) در جادوگر آز، با گردباد و ضربهای که از هوش میبردش، از واقعیت و دنیا و آدمهای واقعی به دنیای خیالی آز پرتاب میشود.
دنیایی که مثل خواب و رؤیاهای ما، آدمهایش با شکلهای تغییر یافته، همان آدمهای دنیای واقعیاند: همسایه بدجنس دوروتی، همان ساحره خبیث غرب است و سه کارگر مزرعه دایی دوروتی، همان شیر بزدل و مترسک و مرد حلبی و جادوگر آز، همان مرد طالع بین حقهباز ولی مهربان نزدیک خانهشان.
لینچ، که آز را در بچگی دیده، حوادث و جزئیات جادوگر آز چنان در ذهنش حک شده که ردپایش تقریبا در تمام فیلمهایش قابل پیگیری است. سینمای لینچ شاید بیش از هر سینماگر معاصری، سینمای خواب و رؤیا و کابوسهاست. دنیای ضمیرناخودآگاه است. این مستند به بررسی ردپاهای جادوگر آز در فیلمهای لینچ پرداخته، ولی درنهایت از آن هم پیشتر رفته و به ردپای سینمای ناب و تأثیرش بر دیگر سینماگران دنیا پرداخته است.
و بدین ترتیب است که به گفته آرون مورهد، یکی از سینماگران/ نویسندگان این مستند/ رساله سینمایی، تعداد فیلمهایی که رویم تأثیر گذاشتهاند زیاد نیست ولی تأثیری که گذاشتهاند عمیق و گریزناپذیر بوده و فکر میکنم اکثر ما فیلمسازان داستانگو، تلاشی هم نمیکنیم ازآنها بگریزیم و بیشتر در آنها نقب میزنیم و تا وقتی چنین است همگی همان فیلم را ساخته و همان داستان را مکررا تعریف کردهایم، همانطور که بزرگراه گمشده گامی است به سوی جاده مالهالند، که خود گامی است به سوی امپراتوری درون و آنهم گامی به طرف توئین پیکس: بازگشت.
و بدین ترتیب است که کوره راه زیگزاگی سهگانه کوکر عباس کیارستمی، از خانه دوست کجاست(1365) و بعد به زندگی و دیگر هیچ (1370) و تا زیر درختان زیتون(1373) تداوم یافته و از آنجا به کورهراهی در تپههای شمال شهر تهران،در شاهکارش طعم گیلاس (1376) ختم شده است.
مستند «لینچ/آز» در بخش پرتره بینالملل شانزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» نمایش داده میشود.
